Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB), Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nda (COP31) lisanslı depoculuğun, şeffaf tarım ticaretinin ve fiyat riskinin yönetiminin gıda arz güvenliğine ve tarımın iklim değişikliğine uyumuna katkısını vurguladı.
Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB), 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nda (COP31) lisanslı depoculuğun, şeffaf tarım ticaretinin ve fiyat riskinin yönetiminin gıda arz güvenliğine ve tarımın iklim değişikliğine uyumuna katkısını vurguladı.
Konferansın açılış günü olan 9 Kasım’da TÜRİB, “Gıda, Tarım ve Sağlık” teması kapsamında Mavi Bölge ve Yeşil Bölge’de düzenlenen panellere katıldı. Panellerde iklime dayanıklı ve erişilebilir tarım ve gıda sistemleri ele alındı. TÜRİB’de ayrıca iklim eylemine destek vermek ve tarımın geleceğine dikkat çekmek amacıyla gong çalındı. 10 Kasım’da Yeşil Bölge’deki İş Dünyası Merkezi’nde düzenlenen panelde sigortanın, emtia piyasalarının, verinin ve sürdürülebilir finansın iklime dayanıklı gıda sistemlerine katkısı ele alındı. TÜRİB, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) koordinasyonunda 12–13 Kasım’da düzenlenen COP31 İş ve Yatırım Zirvesi’nde temsil edildi.
TÜRİB, 14 Kasım’da “Gıda Güvenliğini Sürdüren Kadınlar” panelinde tarımsal pazarlara ve finansmana erişimini gündeme taşıyacak olup, konferans boyunca Yeşil Bölge’deki standında ziyaretçilerini ağırlıyor.
TÜRİB’in iklime uyum ve gıda arz güvenliğine sağladığı katkı
Kuraklık, aşırı sıcak ve düzensiz yağış hasadı etkilediğinde, hasat edilen ürünün kalitesini korumak ve piyasaya düzenli olarak sunulmasını sağlamak daha da önem kazanıyor. Lisanslı depolar, ürünlerin uygun koşullarda saklanmasını sağlayarak hasat sonrası kayıpların azaltılmasına ve ürün arzının yıl içine yayılmasına katkıda bulunuyor. Ekim 2026 itibarıyla 290 lisanslı depo işletmesi, 381 lokasyonda toplam 15,2 milyon ton saklama kapasitesiyle hizmet veriyor. Bu kapasite, Türkiye’nin son beş yıllık ortalama hububat üretiminin yaklaşık yüzde 41’ine karşılık geliyor.
Depolanan ürünü temsil eden Elektronik Ürün Senedi (ELÜS), ürün depoda kalırken TÜRİB’de alınıp satılabiliyor ve kredi teminatı olarak kullanılabiliyor. ELÜS’ü teminat göstererek kredi kullanan üretici, finansman ihtiyacını karşılamak için hasatta hemen satış yapmak zorunda kalmadan ürününü ne zaman satacağını planlayabiliyor. TÜRİB’de oluşan fiyatlar ve yayımlanan ürün endeksleri, üreticilerin satış ve sanayicilerin tedarik kararlarına referans oluşturuyor. Sistem depolanan ürünlerin ve bu ürünlere ilişkin alım satım işlemlerinin kayıt altına alınmasını sağlıyor.
TÜRİB’in gıda arz güvenliğine ilişkin geleceğe dönük projeleri
TÜRİB, 2019’da faaliyete geçirdiği ELÜS Piyasası’nı kendi geliştirdiği TÜRİB işlem platformu TÜRİS üzerinden işletiyor. Platform, alım ve satım emirlerinin eşleştirilmesi, piyasa gözetimi, tarımsal ürün endekslerinin hesaplanması ve işlem verilerinin yayımlanması süreçlerini destekliyor. ELÜS Piyasası’nda 26 Temmuz 2019 ile 30 Ekim 2026 arasında işlem hacmi 576 milyar TL’ye, işlem miktarı ise 71 milyon tona ulaştı. TÜRİB, tarımsal fiyat riskinin yönetilmesi ve alternatif tedarik kaynaklarına erişimin kolaylaştırılması için iki yeni piyasa üzerinde çalışıyor.
Vadeli İşlem Piyasası: 2027 yılında faaliyete geçmesi planlanan Vadeli İşlem Piyasası, üreticilere satış fiyatlarını, sanayicilere ise hammadde alım fiyatlarını ileri bir tarih için bugünden belirleme imkânı sunacak. Böylece üreticiler ve sanayiciler piyasa riskine karşı korunabilecek. İlk aşamada ekmeklik buğday ve mısır ELÜS’leri ile TÜRİB’in bu ürünlere ilişkin fiyat endekslerinin vadeli işlem sözleşmelerine dayanak oluşturması öngörülüyor. Piyasada oluşacak vadeli fiyatlar, üreticilerin satış ve sanayicilerin tedarik planlamasına referans sağlayacak.
Uluslararası Ürün Piyasası: TÜRİB, Türkiye’deki gümrüklü antrepolarda bulunan tarım ürünlerinin işlem göreceği Uluslararası Ürün Piyasası’nın kuruluş çalışmalarını tamamladı ve 2027 yılında faaliyete geçirmeyi planlamakta. İthalatçı ve ihracatçıları aynı piyasada buluşturacak proje, alıcıların alternatif tedarik kaynaklarına erişimini kolaylaştırmayı ve yabancı üreticilerin ürünlerini Türkiye limanları üzerinden alıcılara daha hızlı ulaştırmasını desteklemeyi amaçlıyor. Alternatif tedarik kaynaklarına erişimin, jeopolitik gelişmelerin yol açabileceği arz kesintilerine karşı tedarik esnekliğini artırması bekleniyor. Proje ayrıca lojistik maliyetlerinin azaltılmasına ve Türkiye’nin bölgesel tarım ticaretinde bir lojistik merkez olarak konumunun güçlendirilmesine katkı sağlamayı hedefliyor.