#Öz Tüketim

Çiftliklerde Süt Ürünleri Üretimi ve Pazarlama Trendleri

Türkiye'de tarımsal hanehalkı işletmelerinden gerçekleştirilen süt ürünleri üretimi ve bu ürünlerin pazara sunulma yöntemleri yeni bir döneme işaret ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2020 ile 2025 yılları arasında çiftlik ölçeğindeki üretim dengeleri değişirken, üreticilerin ürettikleri süt ürünlerini doğrudan pazarlama ve katma değere dönüştürme tercihleri dikkat çekici biçimde şekillendi. Üretimde Yeni Denge ve Değişen Yapı TÜİK verilerine göre, 2020 yılında tarımsal hanehalkı işletmelerinde imal edilen toplam süt ürünü miktarı 1 milyon 175 bin 848 ton seviyesinde gerçekleşmişti. Takip eden süreçte kademeli bir değişim gösteren üretim hacmi, 2025 yılı itibarıyla 742 bin 416 ton seviyesinde dengelendi. 2020-2025 dönemindeki veriler incelendiğinde; 2021 yılında 1 milyon 156 bin ton seviyelerinde seyreden rekolte, 2022'de 938 bin ton, 2024'te 834 bin ton ve 2025 yılında 742 bin ton bandında gerçekleşerek çiftlik içi imalatta yeni bir ölçek oluşturdu. Çiftçiler Doğrudan Satışa Yöneliyor Çiftliklerde üretilen ürünlerin değerlendirilme kanalları incelendiğinde, üreticilerin öz tüketimden ziyade doğrudan pazara odaklandığı ve ürünlerini daha etkin biçimde ekonomiye kazandırdığı görülüyor. 2020 yılında üretilen süt ürünlerinin yüzde 45,4'ü doğrudan tüketiciye, sokak sütçülerine veya tüccarlara satılırken; 2025 yılında bu oran yüzde 52,9'a yükseldi. Böylece doğrudan satış kanalı, çiftçiler için ana gelir kaynağı ve en yüksek paya sahip pazarlama yolu olmayı sürdürdü. Buna karşılık, hane içinde tüketilen, ücretsiz dağıtılan veya kayıp olarak kayıtlara geçen ürünlerin payı azaldı. 2020'de üretimin yüzde 49,8'ini oluşturan öz tüketim ve kayıpların payı, 2025'te yüzde 42,4 seviyesine indi. Süt toplama merkezlerine ve sanayi tesislerine satılan işlenmiş çiftlik ürünlerinin payı ise yıllar içinde yüzde 3 ile yüzde 7 arasında bir seyir izledi. Yoğurt ve Peynir Liderliğini Koruyor Çiftliklerde işlenen süt ürünleri arasında ilk iki sırayı geleneksel üretim alışkanlıklarına uygun olarak yoğurt ve peynir paylaşıyor. Yoğurt Üretimi: Çiftliklerde en çok imal edilen ürün konumundaki yoğurt, 2020 yılında 672 bin 394 ton seviyesindeyken 2025 yılında 406 bin 175 ton olarak kaydedildi. Yoğurdun yüzde 54,8'i hanelerde tüketilirken, yüzde 43,9'u doğrudan pazarlanıyor. Peynir Üretimi: 2020'de 401 bin 129 ton olan çiftlik peyniri üretimi, 2025'te 285 bin 22 ton seviyesinde gerçekleşti. Peynir, ticari değeri en yüksek ürünlerden biri olarak öne çıkıyor. Çiftliklerde üretilen peynirin yüzde 66,9 gibi büyük bir kısmı doğrudan tüketiciye ve tüccara satılırken, yaklaşık yüzde 10,3'lük kısmı ise süt işleme tesislerine aktarılıyor. Tereyağı ve Diğer Ürünler: 2020 yılında 87 bin 577 ton olan çiftlik tereyağı üretimi 2025'te 45 bin 992 ton olurken; kaymak ve diğer yan ürünler toplam üretim içinde düzenli payını koruyor. Tarımsal hanehalkları, değişen üretim ölçeklerine rağmen doğrudan satış kanallarını daha güçlü kullanarak ürünlerini katma değere dönüştürmeye ve yerel pazardaki etkinliğini sürdürmeye devam ediyor.