Hava Durumu

#Temiz Teknoloji

Kırsal Haber - Temiz Teknoloji haberleri, son dakika gelişmeleri, detaylı bilgiler ve tüm gelişmeler, Temiz Teknoloji haber sayfasında canlı gelişmelere ulaşabilirsiniz.

COP31'de Yeşil Sanayi, Yapay Zekâ ve Temiz Teknolojiler İçin Yeni Adımlar Haber

COP31'de Yeşil Sanayi, Yapay Zekâ ve Temiz Teknolojiler İçin Yeni Adımlar

Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında gerçekleştirilen Bilim, Sanayi ve Teknoloji Günü'nde, Türkiye'nin yeşil ve dijital dönüşüm hedefleri doğrultusunda yeni finansman programları, uluslararası iş birlikleri ve temiz teknoloji girişimleri açıklandı. Sanayide karbon emisyonlarının azaltılması, yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaştırılması ve sürdürülebilir üretim yatırımlarının desteklenmesi etkinliklerin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı. Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında gerçekleştirilen Bilim, Sanayi ve Teknoloji Günü'nde, iklim değişikliğiyle mücadelede bilimsel araştırmaların, teknolojik yeniliklerin ve sanayide yeşil dönüşümün rolü ele alındı. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, gün boyunca düzenlenen üst düzey toplantılara, uluslararası iş birliği görüşmelerine ve proje tanıtım etkinliklerine katıldı. Program kapsamında sanayinin karbonsuzlaştırılması, enerji verimliliği, yapay zekâ destekli temiz teknolojiler ve yeşil finansman mekanizmalarına ilişkin çalışmalar değerlendirildi. Yapay Zekâ ve Yeşil Dijital Dönüşüm COP31 Gündeminde COP31 kapsamında gerçekleştirilen Yapay Zekâ Üzerine Yüksek Düzeyli Yeşil Dijital Eylem Yuvarlak Masa Toplantısı'nda, yapay zekâ ve dijital teknolojilerin enerji sistemlerinin verimliliğini artırma ve sera gazı emisyonlarını azaltma potansiyeli ele alındı. Bakan Kacır, yapay zekâ destekli şebeke yönetimi ve ilgili dijital teknolojilerin, yeni güç hatları inşa edilmeden 175 gigavata kadar ek iletim kapasitesinin kullanılmasını mümkün kılabileceğini belirtti. Kacır ayrıca mevcut yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaştırılmasıyla 2035 yılına kadar yıllık karbondioksit emisyonlarının yaklaşık 1,4 milyar ton azaltılabileceğini ifade etti. Türkiye'nin yapay zekâ alanındaki hedeflerine de değinen Kacır, 2030 Yapay Zekâ Eylem Planı kapsamında iki yılda 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirilmesinin hedeflendiğini açıkladı. Sanayinin Yeşil ve Dijital Dönüşümüne Yeni Finansman Bilim, Sanayi ve Teknoloji Günü kapsamında Sanayinin İkiz Dönüşümü Projesi'nin resmî açılışı ile Yeşil Dönüşüm Merkezi ve Dijital Dönüşüm Merkezi Belge Takdim Töreni gerçekleştirildi. Dünya Bankası finansmanıyla yürütülen proje kapsamında, VakıfBank ve Türk Eximbank aracılığıyla Türk sanayisine 485 milyon dolarlık uzun vadeli ve uygun koşullu finansman sağlanacağı açıklandı. Ayrıca KOSGEB aracılığıyla imalat sanayi KOBİ'lerinin yeşil dönüşüm yatırımlarına yönelik 3 milyar lira bütçeli yeni destek programı duyuruldu. Program kapsamında işletmelere 7 milyon liraya kadar, ilk iki yılı geri ödemesiz, üç yıl vadeli ve sıfır faizli finansman sağlanması öngörülüyor. Bakan Kacır, söz konusu finansman mekanizmalarının Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedeflerine ulaşmasına katkı sağlamasının amaçlandığını belirtti. Türkiye'nin İlk Etkinlik Sürdürülebilirliği Yönetim Sistemi Belgesi Takdim Edildi COP31 kapsamında Türk Standardları Enstitüsü (TSE) tarafından hazırlanan Türkiye'nin ilk TS ISO 20121:2024 Etkinlik Sürdürülebilirliği Yönetim Sistemi Belgesi, COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'a takdim edildi. Belge takdim töreninde, COP31 organizasyonunun sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda yürütülmesine yönelik çalışmalar ele alındı. Bakan Kacır, belgenin gelecekte düzenlenecek etkinliklerde sürdürülebilirlik ilkelerinin uygulanmasına örnek oluşturmasını temenni etti. Bakan Kurum ise COP31 organizasyonunun bütün aşamalarında sürdürülebilirlik ilkelerini esas aldıklarını ve bu yaklaşımı konferans boyunca sürdüreceklerini ifade etti. Yeşil Sanayileşme ve Elektrifikasyon Hedefleri Ele Alındı COP31 kapsamında düzenlenen Yeşil Sanayileşme Üzerine Bakanlar Yuvarlak Masa Toplantısı'nda, küresel iklim hedeflerine ulaşmak için sanayide uygulanabilecek somut dönüşüm adımları değerlendirildi. Toplantıda, 2035 yılına kadar küresel toplam nihai enerji tüketiminde elektriğin payının yüzde 35'e çıkarılması hedefi gündeme geldi. Türkiye'nin 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi kapsamında yeşil dönüşümün ulusal öncelikler arasında yer aldığı belirtildi. Çelik, alüminyum, çimento ve kimya gibi enerji yoğun sektörlerde geliştirilen teknoloji yol haritalarının, araştırma ve yenilikçilik çalışmalarına yön verdiği aktarıldı. HIT-30 programı kapsamında ise batarya, elektrikli araçlar, güneş hücreleri ve rüzgâr enerjisi teknolojilerinde büyük ölçekli yatırımların desteklendiği ifade edildi. Bilimsel Araştırmalar ve Temiz Teknolojiler Ön Planda COP31 Bilim Günü Üst Düzey Oturumu'nda iklim değişikliğiyle mücadelede bilimsel araştırmaların, teknolojik gelişmelerin ve uluslararası iş birliğinin önemi vurgulandı. Bakan Kacır, Türkiye'nin 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi, TÜBİTAK'ın araştırma ve geliştirme öncelikleri ile HIT-30 programı aracılığıyla temiz teknolojilerin geliştirilmesini ve yaygınlaştırılmasını desteklediğini belirtti. Oturumda, bilimsel araştırma sonuçlarının sanayi uygulamalarına aktarılması ve iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik teknolojik çözümlerin daha geniş ölçekte kullanılabilmesi için uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi ele alındı. Sanayide Karbonsuzlaşma Projeleri İçin Yeni İş Birliği COP31 kapsamında ITA Türkiye Proje Hızlandırma Programı Mutabakat Zaptı imza töreni gerçekleştirildi. Mission Possible Partnership iş birliğiyle yürütülen programın, sanayide yüksek emisyon azaltımı potansiyeline sahip erken aşamadaki ve ticari ölçekli projelerin geliştirilmesini ve finansmana erişimini hızlandırması hedefleniyor. Bakan Kacır, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası ile yürütülen iş birliği kapsamında demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre sektörlerine yönelik düşük karbonlu yol haritalarının tamamlandığını açıkladı. Cam, seramik, döküm ve kimya sektörlerinde ise benzer çalışmaların devam ettiği bildirildi. ITA Türkiye Proje Hızlandırma Programı kapsamında sanayi kuruluşları, teknoloji sağlayıcıları, finans kuruluşları ve kamu otoritelerinin bir araya getirilmesi planlanıyor. Programın ayrıca Türkiye Sanayi Karbonsuzlaştırma Yatırım Platformu'nun proje portföyünü güçlendirmesi amaçlanıyor. Yapay Zekâ Destekli Temiz Teknolojiler Girişimi Başlatıldı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Günü kapsamında Yapay Zekâ Destekli Temiz Teknolojiler Girişimi'nin lansmanı gerçekleştirildi. Girişimle yapay zekâ teknolojilerinin temiz enerji, yeni nesil batarya malzemeleri, güneş hücreleri ve düşük karbonlu üretim süreçlerinde kullanılmasının yaygınlaştırılması hedefleniyor. Uluslararası bir iş birliği platformu olarak tasarlanan girişim kapsamında teknoloji geliştiricileri, sanayi kuruluşları ve yatırımcıların bir araya getirilmesi planlanıyor. Program aracılığıyla pilot projelerin geliştirilmesi, çevresel faydaların ölçülmesi ve başarılı teknolojik çözümlerin daha geniş ölçekte uygulanması amaçlanıyor. Yeşil Sanayi Yatırımlarında Uluslararası Finansman Hedefi COP31 kapsamında Türkiye'nin sanayide yeşil dönüşüm yatırımlarına yönelik uluslararası finansman iş birlikleri de gündeme geldi. Türkiye Sanayi Karbonsuzlaştırma Yatırım Platformu (TIDIP) aracılığıyla 2030 yılına kadar 5 milyar avronun üzerinde finansmanın Türk sanayisinin yeşil dönüşüm yatırımlarına kazandırılması hedefleniyor. Platform kapsamında Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası, uluslararası kalkınma finansmanı kuruluşları, Avrupa Yatırım Bankası, Asya Kalkınma Bankası, İtalyan Kalkınma Bankası ve Avrupa Komisyonu ile iş birliği yürütülüyor. Ayrıca Dünya Bankası iş birliğiyle yürütülen Türkiye Yeşil Sanayi Projesi, Türkiye Organize Sanayi Bölgeleri Projesi ve Sosyal Kapsayıcı Yeşil Geçiş Projesi kapsamında 1 milyar doların üzerinde finansmanın Türkiye'ye kazandırıldığı belirtildi. İslam Kalkınma Bankası ile organize sanayi bölgelerinin sürdürülebilirlik projeleri için 250 milyon dolarlık uluslararası finansman sağlandığı da açıklandı. COP31'de Bilim Diplomasisi ve Uluslararası Görüşmeler Bakan Kacır, COP31 kapsamında uluslararası kuruluş temsilcileri ve farklı ülkelerden bakanlarla ikili görüşmeler gerçekleştirdi. Görüşmelerde yeşil sanayileşme, temiz teknolojilerde ortak araştırma ve geliştirme faaliyetleri, bilimsel bilgi paylaşımı ve gelişmekte olan ülkelerin yeşil dönüşüm süreçlerinin desteklenmesi konuları ele alındı. Kacır ayrıca COP31 Yeşil Alan'da yer alan teknoloji girişimlerinin stantlarını ve TÜBİTAK Bilim Merkezleri alanını ziyaret etti. COP31 Bilim, Sanayi ve Teknoloji Günü kapsamında gerçekleştirilen toplantılar, açıklanan finansman programları ve başlatılan girişimlerle Türkiye'nin sanayide düşük karbonlu üretim, yapay zekâ uygulamaları, temiz teknolojiler ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine yönelik çalışmalarının geliştirilmesi amaçlanıyor.

Yapay Zeka COP31 Gündeminde: İklime Faydadan Çok Zarar Verir mi? Haber

Yapay Zeka COP31 Gündeminde: İklime Faydadan Çok Zarar Verir mi?

Yapay zekanın iklim üzerindeki etkisi tartışılırken gözler çoğunlukla veri merkezlerinin hızla artan elektrik tüketimine çevriliyor. Konuyu önceliklendirdiğini açıklayan COP31 Başkanı Türkiye de 2026 Antalya Yapay Zeka Taahhüdü’nün hazırlandığını duyurdu. Ancak yeni bir araştırma; yapay zekanın asıl iklim etkisinin, ne kadar enerji tükettiğinin yanı sıra ne için kullanıldığına bağlı olacağını gösteriyor. Fosil yakıt sektöründeki kullanımları sınırlandırılmadığı takdirde yapay zeka, emisyonları azaltmak yerine önemli ölçüde artıracak. Çalışmanın yazarlarından Holly Alpine, Türkiye’nin COP31’de çizeceği çerçevenin, yapay zekanın hangi amaçlarla kullanıldığını da ele alması gerektiğine dikkat çekiyor. Kasım ayında düzenlenecek iklim zirvesine ev sahipliği yapmaya hazırlanan Türkiye, COP31 Eylem Gündemi’ni açıkladığı toplantıda; yapay zekanın sorumlu kullanımını hedefleyen 2026 Antalya Yapay Zeka Taahhüdü’nün önümüzdeki haftalarda açıklanacağını duyurdu. New York İklim Haftası (Climate Week) kapsamında konuşan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum; hükümetlerin yapay zekayla ilgili kurallar koymaya başlaması ve teknolojinin artan enerji tüketiminin açıkça konuşulması gerektiğini söyledi. Taahhüdün yanı sıra Yapay Zeka Destekli Temiz Teknolojiler Girişimi kurulacağı, öncelikli sektörlerde yapay zeka destekli temiz teknoloji projelerinden oluşan portföyler yaratılarak yatırımcılarla buluşturulacağı aktarıldı. Yapay zekanın iklim değişikliği üzerindeki etkileri giderek daha fazla tartışılıyor ve bu tartışmalar büyük ölçüde veri merkezlerinin artan enerji tüketimine odaklanıyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) Nisan 2025 tarihli Enerji ve Yapay Zeka raporunda; veri merkezlerinin 2024’te küresel elektrik tüketiminin %1,5’inden sorumlu olduğu ve bu tüketimin 2030’a kadar iki katına çıkmasının beklendiği ifade ediliyordu. Nitekim veri merkezlerindeki elektrik tüketimi 2025’te %17 arttı. IEA, "Enerji olmadan yapay zeka olamayacağı gibi, yapay zekanın da enerji sektörünü dönüştürme potansiyeli bulunduğuna" dikkat çekiyor. Npj Climate Action adlı hakemli dergide Ağustos 2026’da yayımlanan yeni bir makale ise veri merkezlerindeki elektrik tüketiminin buzdağının yalnızca görünen ucu olduğunu ortaya koyuyor. Yapay zeka kaynaklı üretkenlik artışlarının fosil yakıt ve yenilenebilir enerji sektörlerini nasıl etkileyeceğini modelleyen çalışmaya göre; regüle edilmediği takdirde yapay zeka emisyonları azaltmak yerine kayda değer ölçüde artıracak. 64 senaryonun incelendiği araştırmaya göre emisyonlar, yalnızca yapay zekanın fosil yakıt üretimini desteklemediği senaryolarda düşüş gösteriyor. Çalışmanın yazarlarından Holly Alpine, Türkiye’nin açıkladığı yapay zeka gündeminin bu nedenle "resmin yarısını gözden kaçırdığını" ifade etti. "Veri merkezlerinin enerji kullanımında şeffaflık çağrısında bulunmak ve yapay zekanın temiz teknoloji potansiyeline yatırım yapmak doğru adımlar" diyen Alpine, teknolojinin gerçekte ne amaçla kullanıldığının gözden kaçırılmaması gerektiğini vurguladı. Alpine’a göre konunun COP31’de inandırıcı bir şekilde ele alınabilmesi için iklim üzerindeki etkilerinin bütüncül değerlendirilmesi şart. Enabled Emissions Campaign (Yol Açılan Emisyonlar Kampanyası) Direktörü ve Stanford Üniversitesi McCoy Aile ve Etik Merkezi’nde Etik ve Teknoloji Uygulamacı Bursiyeri Holly Alpine’ın değerlendirmeleri şöyle: Yapay Zekanın Net Etkisi, Enerji Sistemine Bağlı Yapay zeka genel amaçlı bir teknolojidir; dolayısıyla aynı özellikleri yalnızca tek bir alanda değil, uygulandığı diğer alanlarda da gelişme sağlar, taraf tutmaz. Fosil yakıt üretiminde kullanıldığında çıkarma maliyetlerini düşürür ve ekonomik olarak çıkarılabilir kaynakları artırır. Yenilenebilir enerjiye uygulandığında ise üretim tahminlerini ve yer seçimini geliştirerek verimliliği artırır. Yapay zeka her iki yönde de üretkenliği artırdığından, net etkisinin sera gazı emisyonlarının artmasına mı yoksa azalmasına mı yol açacağı teknolojinin kendisine değil, içinde faaliyet gösterdiği enerji sisteminin temel dengesine bağlıdır. Veri Merkezlerindeki Elektrik Tüketimine Odaklananlar Büyük Resmi Kaçırıyor Kamuoyundaki tartışmanın aksine, odak noktasını yalnızca veri merkezlerindeki elektrik kullanımında tutmama fikri, iki anlaşmanın rakamlarını inceledikten sonra ortaya çıktı: Microsoft’un Exxon ve Chevron’la yaptığı teknoloji iş birlikleri, günde 50 bin ila 400 bin varil ek fosil yakıt üretimi sağlıyordu ve bu artışın tamamı teknolojiye atfediliyordu. Tek başına bu durum bile Microsoft’un kendi operasyonel karbon ayak izinin (veri merkezleri dahil) %300’ünden fazlasına denk geliyor. Bu da iklim hesap verilebilirliğinin sadece veri merkezlerindeki elektrik kullanımına odaklanmasının büyük resmi kaçırdığını net bir şekilde gösteriyor. Veri Merkezlerinin Emisyonlarından 13 Kat Büyük Olabilir Yapay zekanın fosil yakıtlar nedeniyle sebep olacağı emisyonlar, veri merkezlerindeki enerji tüketiminin neden olacağı emisyonlardan 13 kata kadar daha fazla olabilir. Veri merkezlerinin neden olduğu emisyonlar doğrudan tespit edilebilir ve mevcut operational ayak izi muhasebesine dahil edilebilir. Bu tür veriler, mevcut bilgilendirme çerçevelerinin zaten yakalamak üzere tasarlandığı niteliktedir. Dolaylı olarak yol açılan emisyonlar (enabled emissions) ise bir adım daha uzaktır. Şu anki standart iklim muhasebesi ve yönetişim çerçeveleri bu emisyonları hesaba katacak şekilde tasarlanmamıştır. Bu nedenle, daha büyük olmalarına rağmen daha görünmez kalırlar. Yapay Zeka Şimdiden Rezervleri Artırıyor, Maliyetleri Düşürüyor Modellememiz için buradan yola çıktık. Mevcut analizler; veri merkezlerinin enerji talebini, yenilenebilir enerji optimizasyonunu ve talep tarafındaki verimliliği inceliyor. Ancak yapay zekanın fosil yakıt arz ekonomisini nasıl yeniden şekillendirdiğini yeterince ele almıyor. Örneğin Batı Teksas Havzası’nda (Permiyen Havzası) başabaş maliyetler varil başına 90 doların üzerindeyken yapay zeka ile birlikte yaklaşık 40 dolara geriledi. Goldman Sachs, yapay zekanın ABD’deki kaya gazı rezervlerini %8 ila %20 oranında artırabileceğini tahmin ediyor. Sektörel veriler, petrol ve gaz sektöründe arama ve üretim yapan kuruluşların %44’ünün keşif aşamalarında şimdiden yapay zeka kullandığını gösteriyor. Oysa sürekli yatırım yapılmadığı takdirde petrol ve gaz sahalarının üretimi yılda yaklaşık %8 oranında azalır. Bu nedenle üreticiler, üretimi artırmak bir yana, sadece sabit tutmak için bile sürekli olarak yeni kaynaklar bulmak ve geliştirmek zorundadır. Yapay zeka bu sürecin maliyetini düşürüyor; arama çalışmalarını, çıkarma verimliliğini ve mevcut sahalardan geri kazanımı iyileştiriyor. Dengenin Sağlanması İçin Fark 4-5 Kat Olmalı Modellemenin önemli bir bulgusu şu: Yapay zekanın sera gazı emisyonları üzerinde hiçbir etkisi olmaması —yani emisyonların sabit kalabilmesi— için bile yenilenebilir enerjide yapay zeka kaynaklı verimlilik artışının, fosil yakıtlardaki verimlilik artışından 4 ila 5 kat daha fazla olması gerekiyor. Fosil yakıtlar hâlâ küresel birincil enerjinin %80’inden fazlasını sağlıyor. Bu nedenle aynı orandaki verimlilik artışı, fosil yakıt sistemlerinde yenilenebilir enerji kaynaklarına kıyasla çok daha büyük bir etki yaratıyor. Altyapı bağımlılığının, politik-ekonomik geri beslemelerin ve patikaya bağımlı yatırımların zaman içinde tespit ettiğimiz bu asimetriyi daha da güçlendirmesi beklenebilir. Bu durum, makalede atıfta bulunduğumuz daha geniş tarihsel örüntüyle de tutarlı: Teknolojik ilerlemeler mevcut enerji sistemlerine uygulandığında bu sistemlerin ömrünü uzatıyor. Yapay Zekanın Ne İçin Kullanıldığı da Yönetilmeli Yapay zeka ile net emisyon azaltımı sağlamak mümkün. Fakat bunun için yol açılan emisyonların (enabled emissions) ayrı ve izlenebilir bir kategori olarak ele alınması, yapay zeka aracılığıyla fosil yakıt üretim verimliliğini artıracak adımların doğrudan sınırlandırılması gerekiyor. Arz tarafında kısıtlamalar olmaksızın yapay zekanın yalnızca yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması ve daha verimli hale gelmesi için kullanılması yeterli olmayacaktır. Yönetişim, hem yapay zekanın hangi enerjiyle çalıştığını hem de ne amaçla kullanıldığını ele almalıdır. COP31’de Yapay Zekanın İklim Etkileri Bütüncül Ele Alınmalı Türkiye’nin yapay zeka konusundaki taahhüdü sunma biçimi resmin yarısını gözden kaçırıyor. Veri merkezlerinin enerji kullanımında şeffaflık çağrısında bulunmak ve yapay zekanın temiz teknoloji potansiyeline yatırım yapmak doğru adımlardır. Ancak yapay zekanın günümüzde gerçekten nasıl kullanıldığı gözden kaçırılıyor: Yapay zeka, fosil yakıtların çıkarılmasını ve üretimini azaltmak için değil, aksine büyük ölçüde bunları artırmak için kullanılıyor. Araştırmamız, bu tür mesajlarda öne çıkarılanın aksine, yapay zekanın sebep olduğu fosil yakıt emisyonlarının temiz enerji kazanımlarından çok daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Yapay zekanın iklim açısından sorumlu kullanılmasının COP31’de inandırıcı bir gündem maddesi olabilmesi için; yalnızca olumlu yönlerine odaklanmak veya kullanılan enerjinin kaynağına bakmak yerine iklim üzerindeki etkisini bütüncül olarak ele almak şarttır. Kaynak: İklim Masası / www.iklimmasasi.com Kaynak: Selin Uğurtaş Kaynak: Holly Alpine Kaynak: https://www.nature.com/articles/s44168-026-00411-0

logo
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.