Afyonkarahisar'da Pancar Üreticisinin Sorunları Meclis Gündeminde!

İYİ Parti Afyonkarahisar Milletvekili Hakan Şeref Olgun, şeker pancarı üreticilerinin Doğuş Afyon Şeker Fabrikası ile yaşadığı sorunları Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıdı. Olgun, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.

Afyonkarahisar'da şeker pancarı üreticilerinin yaşadığı sorunlara dikkat çeken İYİ Parti Afyonkarahisar Milletvekili Hakan Şeref Olgun, sözleşmeli üretim kapsamında çiftçilerin karşılaştığı mağduriyetleri Meclis gündemine getirdi.

Olgun, verdiği soru önergesinde Doğuş Afyon Şeker Fabrikası ile üreticiler arasında yaşanan sorunları sıralayarak küspe hakkının teslim edilmemesi, pancar sökümündeki gecikmeler, gübre ve tohum tedarikindeki zorunluluklar ile ödemelerin gecikmesi gibi konulara dikkat çekti.

PANCAR SÖKÜMÜNDEKİ GECİKMELER ÜRETİCİYİ ETKİLİYOR

Soru önergesinde, sözleşmeden doğan küspe hakkının çiftçilere teslim edilmediğini belirten Olgun, pancar söküm işinin fabrika tarafından üstlenilmesine rağmen bazı bölgelere söküm makinelerinin geç gönderildiğini, bazı bölgelere ise sözleşmede yer almasına karşın hiç gönderilmediğini ifade etti. Bu gecikmeler nedeniyle pancar sökümünün zamanında yapılamadığını, üreticilere yüksek oranda fire kesintisi uygulandığını ve çiftçilerin bir sonraki sezon ekecekleri ürün için zaman kaybettiğini kaydetti. Gübre ve tohum tedarikinde de üreticilerin yalnızca fabrika üzerinden alıma zorlandığını ileri süren Olgun, piyasadan temin edilen tohumların ekilmesine izin verilmediğini ve fabrika tarafından satılan tohumların piyasa fiyatının üzerinde olduğunu belirtti.

PANCARIN TON FİYATI 2 BİN 900 TL'YE DÜŞÜYOR İDDİASI

Olgun'un soru önergesinde öne çıkardığı konulardan biri de şeker pancarı alım fiyatı oldu. Kota tamamlama priminin kaldırılmasıyla açıklanan resmi taban fiyat ile üreticinin eline geçen gerçek tutar arasında ciddi fark oluştuğunu belirten Olgun, yüzde 16 polar üzerinden açıklanan 3 bin 720 TL'lik fiyatın, kota tamamlama primi kaldırıldığında ton başına 3 bin 577 TL olarak hesaplandığını ifade etti. Bir polar karşılığının yaklaşık 223 TL olduğunu belirten Olgun, Doğuş Afyon Şeker Fabrikası'nın ekim sahalarında ortalama polar oranının yüzde 13 seviyesinde gerçekleşmesi nedeniyle pancarın ton fiyatının fiilen yaklaşık 2 bin 900 TL'ye gerilediğini kaydetti. Böylece kamuoyuna açıklanan fiyat ile üreticinin eline geçen tutar arasında ton başına yaklaşık 820 TL, başka bir ifadeyle yüzde 22'yi aşan fark oluştuğunu savunan Olgun, gerçekleşen alım bedelinin üretim maliyetlerinin altında kaldığını ve bu durumun Afyonkarahisar'daki şeker pancarı üretiminin geleceğini tehlikeye attığını dile getirdi.

BAKAN YUMAKLI'YA 8 SORU YÖNELTTİ

İYİ Parti Milletvekili Hakan Şeref Olgun, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'ya yönelttiği yazılı soru önergesinde şu soruların yanıtlanmasını istedi:

1. Doğuş Afyon Şeker Fabrikası'nın sözleşmeli üreticilere küspe teslimatı yapmadığından Bakanlığın haberi var mı? Sözleşmeden doğan yükümlülüğün yerine getirilmesi için hangi denetim ve yaptırım işlemleri başlatıldı?

2. Söküm hizmetini elinde bulunduran fabrikanın bazı bölgelere söküm makinesi göndermemesi veya geç göndermesi nedeniyle oluşan fire kesintilerinden kim sorumlu? Fabrikadan kaynaklanan gecikmelerin üreticiye yansıtılmaması ve zararların karşılanması için düzenleme yapılacak mı?

3. Söküm gecikmesi nedeniyle bir sonraki sezon ekimini zamanında gerçekleştiremeyen üreticilerin uğradığı zararın tespiti için Bakanlık tarafından herhangi bir çalışma yapıldı mı?

4. Üreticilerin gübre ve tohumu yalnızca fabrikadan, üstelik piyasa fiyatının üzerinde almaya zorlanması sözleşme serbestisi ve rekabet hukuku açısından nasıl değerlendiriliyor? Bu uygulamanın Rekabet Kurumu'na bildirilmesi veya sona erdirilmesi için girişimde bulunulacak mı?

5. Diğer şeker fabrikaları erken söküm ve pancar primi ödemelerini zamanında yaparken Doğuş Afyon Şeker Fabrikası'nın ödemeleri geciktirmesinin nedeni nedir? 2026 kampanya dönemine ait bekleyen ödeme tutarı ne kadar ve ödemeler ne zaman yapılacak?

6. Kota tamamlama priminin kaldırılmasıyla açıklanan 3 bin 720 TL'lik fiyatın, ortalama yüzde 13 polar oranında ton başına yaklaşık 2 bin 900 TL'ye gerilediğinden Bakanlığın haberi var mı? Düşük polar oranlı bölgelerde üreticiyi koruyacak destek veya prim düzenlemesi yapılacak mı?

7. Bakanlık tarafından 2026 yılı için hesaplanan ton başına şeker pancarı üretim maliyeti ne kadar? Afyonkarahisar'daki üreticinin eline geçen fiilî bedelin bu maliyetin altında kaldığı kabul ediliyor mu?

8. Kota tamamlama priminin yeniden uygulanması ve pancar fiyatının polar oranından bağımsız olarak üretim maliyetini karşılayacak düzeyde belirlenmesi için bir çalışma yapılacak mı?