Türkiye, COP31’de İklim Finansmanı İçin Köprü Kuracak

Türkiye’nin ev sahipliğinde 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da düzenlenecek COP31 İklim Konferansı’nda, iklim dostu projelerin finansman kaynaklarıyla buluşturulmasını hedefleyen İklim Uygulama Köprüsü gündeme taşınacak. Prof. Dr. Ayşe Uyduranoğlu, girişimin başarısında Yeşil Taksonomilerin belirleyici rol oynayacağını vurgulayarak, finansman kaynaklarının çevreye en fazla katkı sağlayacak projelere yönlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek COP31 İklim Konferansı, iklim değişikliğiyle mücadelede finansman olanaklarının artırılması ve somut projelerin hayata geçirilmesi açısından önemli başlıklara sahne olacak. 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da düzenlenecek zirvenin öne çıkan müzakere konularından biri de Türkiye’nin geliştirdiği İklim Uygulama Köprüsü olacak.

İklim dostu projeler geliştirmek isteyen ancak finansman ihtiyacı duyan kurumları kredi veren kuruluşlarla buluşturmayı amaçlayan girişim, iklim hedefleri ile uygulanabilir projeler arasındaki mesafeyi azaltmayı hedefliyor.

Girişimi değerlendiren Prof. Dr. Ayşe Uyduranoğlu, İklim Uygulama Köprüsü’nün başarılı olabilmesi için çevreye gerçek anlamda katkı sağlayan projelerin belirlenmesinin önemine işaret etti. Uyduranoğlu, Türkiye’de 24 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe giren Yeşil Taksonomilerin, finansmanın doğru projelere yönlendirilmesinde kilit rol üstleneceğini belirtti.

İklim Uygulama Köprüsü projeleri finansmanla buluşturacak

Hükümetler, özel sektör ve uluslararası finans kuruluşları tarafından sağlanan kaynaklardan oluşan iklim finansmanı, COP31’in önemli müzakere başlıkları arasında yer alacak. Türkiye de bu kapsamda İklim Uygulama Köprüsü girişimini uluslararası gündeme taşıyacak.

İlk olarak 9 Haziran 2026’da Bonn İklim Değişikliği Konferansı’nda kamuoyuna duyurulan girişim, 25 Eylül’de New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde yapılan açıklamayla yeni bir aşamaya geçti. Etiyopya, Endonezya, Fiji, Özbekistan ve Pakistan, programdan yararlanacak pilot ülkeler olarak açıklandı.

İklim hedefleri ile uygulanabilir projeler arasındaki boşluğu kapatmayı amaçlayan İklim Uygulama Köprüsü, proje sahiplerinin ihtiyaç duydukları finansman kaynaklarına daha hızlı ulaşmasını kolaylaştıracak. Özellikle gelişmekte olan ve iklim değişikliği karşısında kırılgan durumda bulunan ülkeler açısından girişimin önemli fırsatlar sunması bekleniyor.

Yeşil Taksonomi finansmanın doğru projelere yönelmesini sağlayacak

İklim finansmanı sağlayan kuruluşların öncelikli beklentilerinden biri, destekledikleri projelerin iklimin iyileştirilmesine ve yeşil dönüşüme gerçekten katkı sunması. Bu nedenle finansal kaynakların çevresel etkisi yüksek projelere yönlendirilmesi büyük önem taşıyor.

Yeşil Taksonomiler, projelerin çevreye ve iklim hedeflerine uygunluğunu değerlendirmek amacıyla kullanılan ortak bir sınıflandırma ve rehber niteliği taşıyor. Hem proje geliştiren kurumlar hem de finansman sağlayan kuruluşlar için ortak bir ölçüt oluşturan bu sistem, yatırımların çevresel etkisinin değerlendirilmesine yardımcı oluyor.

Prof. Dr. Ayşe Uyduranoğlu'na göre Yeşil Taksonomiler, yalnızca iklim değişikliğiyle mücadeleyi değil, diğer çevresel sorunları da dikkate alan bütüncül bir yaklaşım sunuyor. Bu yönüyle yatırımcılar ile finans kuruluşları arasında önemli bir köprü oluşturuyor.

Türkiye'nin Yeşil Taksonomi Yönetmeliği yürürlüğe girdi

Türkiye, Avrupa Birliği'nin ardından Yeşil Taksonomi geliştiren ülkeler arasında yer aldı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından hazırlanan Yeşil Taksonomi Yönetmeliği, 24 Eylül 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Yönetmelik kapsamında tarım ve turizm sektörlerinin de aralarında bulunduğu 16 sektör ve 137 ekonomik faaliyet ele alındı. Çevrenin korunması ve iklim hedeflerine ulaşılması amacıyla altı temel öncelik belirlendi: Sera gazı emisyonlarının azaltılması, İklim değişikliğine uyum, Su ve deniz kaynaklarının korunması, Döngüsel ekonomiye geçiş, Kirliliğin önlenmesi ve kontrolü, Biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması

Bir projenin Yeşil Taksonomi'ye uygun kabul edilebilmesi için üç temel koşul aranacak. Bunlardan ilki, projenin belirlenen altı çevresel hedeften en az birine önemli ölçüde katkı sağlaması. İkinci koşul, katkı sunulan hedef dışındaki diğer beş çevresel hedeften herhangi birine ciddi zarar verilmemesi. Üçüncü koşul ise projenin geliştirilmesi sürecinde uluslararası asgari sosyal koruma kurallarına uyulması.

İklim Uygulama Köprüsü'nün başarısında Yeşil Taksonomi önemli

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 3. maddesinde, iklim değişikliğiyle mücadele politikalarının maliyet etkin olması ve küresel faydaya azami katkı sağlaması gerektiği vurgulanıyor.

Bu doğrultuda iklim dostu projelere finansman sağlayan kuruluşların kaynaklarını en yüksek çevresel etkiyi oluşturabilecek yatırımlara yönlendirmesi gerekiyor. Yeşil Taksonomiler de projelerin çevresel katkısını belirleyerek bu süreçte ortak bir değerlendirme zemini oluşturuyor.

Prof. Dr. Ayşe Uyduranoğlu, İklim Uygulama Köprüsü'nün hedeflerine ulaşabilmesi ve projelerin daha etkin hazırlanabilmesi açısından Yeşil Taksonomilerin büyük önem taşıdığını ifade ediyor.

Küresel emisyonların 2035'e kadar yüzde 45 azaltılması gerekiyor

Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) kısa süre önce yayımladığı Emisyon Açığı Raporu, küresel ısınmayı 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefinin mevcut koşullarda aşılmasının kaçınılmaz hale geldiğine dikkat çekiyor.

Rapora göre sıcaklık artışının yaratacağı etkileri ve 1,5 derece sınırının üzerinde geçirilecek süreyi sınırlandırmak için sera gazı emisyonlarının hızla azaltılması gerekiyor. Yeterli çaba gösterilmesi halinde 1,5 derece sıcaklık artışı patikasına yeniden dönülmesi mümkün görülüyor.

Bunun için küresel sera gazı emisyonlarının 2025 seviyelerine kıyasla 2030 yılına kadar yüzde 18, 2035 yılına kadar yüzde 45 ve 2040 yılına kadar yüzde 69 azaltılması gerekiyor.

Ancak ülkelerin yaklaşık üçte ikisinin benimsediği Ulusal Katkı Beyanları'ndaki hedeflerin gerçekleştirilmesi halinde bile emisyonların 2030'a kadar yüzde 5 ila 8, 2035'e kadar ise yüzde 11 ila 15 arasında azalabileceği hesaplanıyor.

Bu tablo, mevcut iklim hedefleri ile hayata geçirilmesi gereken somut adımlar arasında önemli bir mesafe bulunduğunu ortaya koyuyor. İklim Uygulama Köprüsü gibi girişimler de finansman ve uygulama arasındaki bu boşluğun kapatılmasını amaçlıyor.

0,5 derecelik sıcaklık farkı milyonlarca insanı etkiliyor

Londra Ekonomi Okulu bünyesindeki Grantham Araştırma Merkezi'nin 2022 yılında yayımladığı rapor, küresel sıcaklık artışının 1,5 derece ve 2 derece olması durumunda ortaya çıkabilecek etkileri karşılaştırdı.

Raporda, yalnızca 0,5 derecelik sıcaklık farkının tarım, gıda güvenliği ve su kaynakları üzerindeki etkilerinin önemli ölçüde değişebileceği ortaya konuldu.

Sıcaklık artışının 1,5 derece olması durumunda, kuraklık riski bulunan bölgelerde 10 yılda bir yaşanan tarımsal ve ekolojik kuraklığın her 5 yılda bir gerçekleşebileceği öngörülüyor. Buna bağlı olarak düşük tarımsal üretimden 32 ila 36 milyon kişinin etkilenebileceği hesaplanıyor.

Sıcaklık artışının 2 dereceye ulaşması halinde ise söz konusu kuraklık olaylarının 4 yılda bir yaşanabileceği, düşük tarımsal üretimden etkilenen nüfusun 330 ila 396 milyona yükselebileceği belirtiliyor.

Su kaynaklarına ilişkin tahminler de dikkat çekiyor. Sıcaklıkların 1,5 derece artması durumunda 496 milyon kişinin su stresinden etkilenmesi beklenirken, artışın 2 dereceye ulaşması halinde bu sayının yaklaşık 586 milyona çıkacağı öngörülüyor.

İklim değişikliği küresel ekonomiyi de tehdit ediyor

İklim değişikliğinin daha sık ve şiddetli etkiler göstermesi yalnızca çevresel sorunlara değil, küresel ekonomide de ciddi kayıplara yol açma riski taşıyor.

Londra Ekonomi Okulu'ndan Nicholas Stern ve ekibinin gerçekleştirdiği araştırmaya göre, iklim değişikliğine karşı önlem alınmaması halinde her yıl küresel ekonominin yüzde 5'ine karşılık gelen maddi kayıplar yaşanabilir. Risklerin daha kapsamlı değerlendirilmesi durumunda bu kayıpların yüzde 20'ye ulaşabileceği belirtiliyor.

2024 yılında gerçekleştirilen başka bir araştırma ise tarihsel karbon emisyonlarının önümüzdeki 26 yıl içerisinde dünya ekonomilerinin yüzde 19'una denk gelen kayba neden olabileceğini ortaya koyuyor. Emisyonların azaltılmaması halinde ekonomik kayıpların yüzyıl sonunda yüzde 60'a ulaşabileceği tahmin ediliyor.

Ortaya konulan veriler, küresel sıcaklık artışını sınırlandırmanın ve iklim değişikliğinin etkilerini kontrol altında tutmanın önemini bir kez daha gösteriyor. Antalya'da gerçekleştirilecek COP31'de gündeme taşınacak İklim Uygulama Köprüsü ve Yeşil Taksonomi uygulamalarının da iklim hedeflerine ulaşılması için finansman ile somut projeler arasında güçlü bir bağlantı kurması hedefleniyor.

Kaynak: İklim Masası - www.iklimmasasi.com

Kaynak: Selin Uğurtaş

Kaynak: Prof. Dr. Ayşe Uyduranoğlu